14 Nov 2019

Untold (Uncovered) Ethinic Cleasing Against Afars In Djibouti Is Going On.

#Untold (Uncovered) Ethinic Cleasing Against Afars In Djibouti Is Going On.

Ever since the independence of Djibouti, over 40 years, the worst ever human rights violations have been taking place against Afar nationals in the country. Artbrary imprisonmt, vehement human rights violations, extra judicial killings and tortures against Afars are legalized by tyrant clan led administration. Countless people have been disappeared, killed, handcuped and exiled to escape the sufferings prevailed in the country. Similarly, number of women, children and elderly have also been slaughtered cold-blooded in the broad day light by the butcher regime of Mammaasan.
In general speaking, indiscriminate and unimagenable atrocities have been regularly carried out on the Afar people.

Likewise, the Afars are denied political, social and economic rights; have no access to basic social and legal services as well. At the same token, Afars strictly forbiden from engaging in any profitable activity which add economic values. As a result, living conditions of the people has been worsening from time to time. And, most of Afars forced to live under absolute and abject poverty.

Besides, Afars are deprived of the citizenship rights they deserved as the natives of the nation; though the settlers enjoy unlawful benefits in the country. In the other words, indegious community (Afars) of the country are cosidered as strangers, where the migrants (Issa) are eligible for unconditional previleges. There fore, we can certainly say that the Afar people are subject to descrimination, estigmatization and marginalization in their ancestors land.

The Mammasan dominated governing elite controlled all aspects of the economy of the country. About 90% of economy of the nation is occupied by this previleged group. In addition to this, these arrogant de facto rulers, have completely controlled all lives of the ordinary people.

These ethino-centeric evil-doers that ruling the country solely for their own benefits designed an elimination policy so as to wipe out Afars from the face of the earth. To this end, this regime has been under taking extensive systematic extermination and intensive genocidal campaigns to achieve this goal. This is the intended act that targets particular group of community to deliberately eradicate them. This is unambiguously a genocide or a crime against humanity, according to definitions of Anthropology, Sociology, Archeology Psychology and UN Human Rights Commission. So, concerned parts should at least have condomned the evils against man kind.
Yet unfortunately, international community turned the blind eye to the on going unspeakable atrocities by oppressers to destroy entire Afar community.
Even the world powers claim that they are creaters of democracy and protecters of human rights remain slint about the massive repression under way in the country.
It is not surprising that the reason of the world powers' ignorance of acute problems of Djiboutians. As every nation priortizes its national interest, powerful contries prefer to utilize the Djibouti's geographic & strategic posion rather than standing for the rights of others. Djibouti lies greatly important place along Red Sea coast that is most favorable in the global arena. Thus, the world powers hesitate criticising operassers and focus on galvanizinig smooth relations to cosolidate the national interests of their respective contries.

Accordingly, in the recognition that no one would fulfill our responsibility on behalf us; this is the high time for us (Afars) to stand unison and join forces to fight for the rights of our people and end brutal repressions affecting lives of our people in our home land.
Currently The Youth are Protesting and struggling against Dictatrship of Djibouti Government.

Xikanxik

#Xikanxik
DNL Afar
......................
• Xikanxik sidiica xaay, tiitiyal kak maxayyoowa.
• Tiiy isikkel Kak quukutaah, kaxxam ittak mataddeera.
• Fanal Keenik tanim soláay, akak tabiyyi waytima
• Keenik migaq xikanxikiy, baaxô bagul suge xeeti
• Akah dagom awlâ qambooy, loynâ wayah ken gaafisen.
• Xikanxiika kah baluqtem, qaduwwitte edde abte atka
• Mango alluwway saqa_baktak, gitak adda Ken madaba
• Mangom admoh kah temeeteeh, buka cinteh xikanxiika 
• Gersi xeetik migaq fayya kah'yem ken hadana
• Ittalih makoysitaanaay, wiilih yan mara ceelan
• Xikanxik desso kah yekkeeh, kah naddoowem uma alluwwa
• Garboh alwáh kaal seecak, xikanxiika baknay iyyen
• Xikanxiikak samad baysah, mango macxu Kah gaaboosen
• Samad baysah yekke gaadut mango mandar raaqiseenih
• Gaane gaddaay luk sugeenik, karramana kak buubeenih 
• Xiine kala' abte makkot, Ken baxiseenih sidiica xaah
• Afâ baaxoh kü amolâyyo, xikanxiika ittak baxisseh
• Ni cuggaaney kuuxe'wayle, xikanxiika Agle kalteh
• xikan xik raabiteh baxsaay, raabiteh duude waa quuka 
• Dibuukiyak wakali axcuk, goonáytit kaa ramaddoosa
• Lem gabak kaak qakkookisuh, ramad ceelak kaa waklisa.
• Agxitek kay ramad yakkeeh, calgeyek kaa ganaasaqa.
• Xikan-xiika sidiica exxal, edde xintam kaxxa quuka.
• Kaxxa quukah Ken quukussam, sidoc takke garboh alwá.
• Wakrik abbah yan damaqtaay, dalcuu kee loqô yangula
• Damaqti quukusa labha, duma mangom tuble labha
• Duma' suge' gaafurreyti, keenil yekkem kaxxa dalka
• Bagut keenih luk yen naqbu, kak yumbulleh maaqarinna.
• Tu baahe kal Ken yiggifeeh, sayyo kinnih macabinna.
• Gafurreyti naggartimeeh, kaak taama wakri nagre.
• Kaa nagartem kaak baxaay, kasle wakri
• Xika xikih farmo rubeeh, fayla edde tan farmo ruubeh
• Qeebi hinnay namqay iyyeeh, niqbtoonum warsitâ-ye.
• Goransitam inni'koytaay, niqibyom cakki waamâ ye
• Wayya haytam inkih geyaay, niqbtoomuk emeqâ-ye
• Wiilik ittah wagareeniih, tama wagrik qeebi yayse
• Wakrî wagri keenil baahem, dumî qeebit ken magenna.
• Fiqmah isin yoo tikâyeeh, fiqmáh abba isih yekke.
• Damaaqe kee xikaxiika, inki fiqmaay inkim lê_ye
• Inkim linot qilaagisak, luk sugeenim kak nagrite
• Badaay barril tan damaaqe ginni gurral Ken marisse.
• Maxco tublek af malabaay, usug dalkaay dayla wayte.
• Dayla waytek uma dalkaay, raagah rabak num mawadda
• Tama dalka kaxxa dalkaay, xikaxiikah baati lowta.
• Qusba ramad gonnistaah, kaxxa dalka badaaqisa
• Ta dalkak ramid bayuh, aftabi kak nabam gibda.
• Garcisinni qusba horak, gonnisa isin ta qalloyta
• Kay dalka sittah warisaay, Kay ramadak sinni cata
• Garci cabaay, aysa ginni ramad maggo Lina
• Xikanxiika inki meelaay, ginni keenit lagoh mayan
• Aftabu tannal kak abaay ta qalloytat kaa debera
• Xikanxiika ittal gacisaay, isin buuti elle xika
• Xinxiikal buuti xikoh, maballoowaay, kah malisa
• Buuti xikoh bacooy gurmud kah esketta
• Elle alaytam wayto malik, alaysitaay lem caglita
• Marin xalay yakme maaqot, sin xalay songoddam ceda.

የመከላከያ መግለጫና የአፋር ህዝብ ዋይታ: እውነቱ የቱ ጋር ነው?

የመከላከያ መግለጫና የአፋር ህዝብ ዋይታ: እውነቱ የቱ ጋር ነው?

(Cammadí Macammad)

እንደ መነሻ

ይህ ፅሁፍ ትናንት ወዲያ የ"ኦብኖን ጭፍጨፋ" በማስመለከት የመከላከያ ሚኒስቴር የሰጠው መግለጫ መነሻ በማድረግ የተዘጋጀ ነው። ነገር ግን ሰለ ጉዳዩ ጠለቅ ያለ ነገር እንድታውቁ በማሰብ ሁለት ምንጮችን ልጋብዛችሁ ወደድኩኝ።

1. ዶር ያሲን መሀመድ ያሲን " Regional dynamics of inter-ethinic conflicts in the horn of Africa: An analysis of the Afar-Somali conflict in Ethiopia and Djibouti" በሚል ርዕስ ለሦስተኛ ድግሪ ማሟያነት ያቀረበው ጥናታዊ ፅሁፍ (ጎግል ማድረግ ይቻላል)

2. ወዳጄ ሀጅ አሎ ያዬ መሀመድ "መፍትሔ አልባው የአፋር-ሱማሌ (ኢሳ) ግጭት" በሚል ርዕስ በቅርቡ ያወጣው በማስረጃ የተጠናቀረ መፅሐፍ (አሁን ገባያ ላይ ይገኛል)

ሁለቱንም ካነበባችሁ በኋላ ግጭቱን "ተራ የግጦሽና የውሃ ግጭት" አድርጎ የሚያቀርበው መከላከያ ሚኒስቴርን (እንደ አገር ያለ አቋም ነው በገራችን ላይ) በደንብ እንደሚትታዘቡት እተማመናለሁ።

መግቢያ

በአፋር እና ኢሳ ግጭት የሚታወቀውና አስርታት አመታትን ያስቆጠረው የአፋር–ሱማሌ ጂኦፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ጦርነት በአዲስ መልኩ ካገረሸ አስረኛ ወር ይዘናል። የፅሁፌ ማጠንጠኛ የሚሆነው ያሁኑ ግጭት አነሳስ፣ መንስኤውና ሂደቱን ነው። ትኩረቴም የመከላከያ ሚኒስቴር ለጅቡቲ መንግስት ጠበቃ በመሆን ላቀረበው መግለጫ መልስ መስጠት ስሆን የሚጠቀማቸው ማስረጃዎች እዚህ ማህበራዊ ድረገፅ ላይ ስዘዋወሩ የቆዩና ለአቤቱታ ስንጠቀምባቸው የነበርናቸው ምስሎችና ፅሁፎች ናቸው።

1. የግጭቱ አነሳስና የጅቡቲ መንግስት ሚና

የኢሳ ጎሳ "እኛ ሱማሌን ነን እንጅ አፋር አይደለንም" በማለት ሰልፍ ማካሄድ የጀመሩት የአፋር ክልል አድስ አመራር በተሾመ በሳምንቱ ነበር። ሰልፉን የጀመሩት የአፋር ክልል ባንድራን በማቃጠል "እኛ ሱማሌ ነን፣ ወደ ሱማሌ ክልል መካለል አለብን" በሚል ነበር። (ፎቶ 1ና 2)
በሰዓቱ ሰላም ለማስከር በተንቀሳቀሰው የአፋር ክልል ልዩ ኃይል ላይ ቶክስ በመክፈትና በልፅ ጦርነት በማወጅ ሁለት ሳምንት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ከጋላዕሉ እስከ አፋምቦ (3 ዞን የሚያካልል) ቀጠና ላይ ጦርነት ከፈቱ።
ይህ የጦርነቱ አጀማመር በድንገት የተፈጠረ ሳይሆን በደንብ ታቅዶበትና ተዘጋጅቶበት መሆኑን በግልፅ ያሳየ ክስተት ነበር።

1.1. ከዛ በፊት ባሉ ወራት ምን ስካሄድ እንደነበር ትንሽ እንፈትሽ!

የእስማኤል ኡመር ጌሌ (IOG) መንግስት በኢትዬጵያ ላይ የተከሰተው የለውጥ እንቅስቃሴ ከመጀመሪያ ጀምሮ አልተዋጠለትም ነበር። መሆኑ ካልቀረ ግን የራሱን ጥቅም በለውጡ ውስጥ እንዴት መሳካት እንደሚችል በደንብ ስያጠና ነበር። ትኩረቱን ያደረገው በሱማሌ ክልል፣ በአፋር ክልልና በድሬዳዋ ነበር። መጀመሪያ የሱማሌ ክልል ብጥብጥ ውስጥ በነበረ ግዜ ኦጋሶች (የኢሳና የሱማሌ የአገር ሽማግሌዎች) ድሬዳዋ ላይ ባካሄዱት ስብሰባ የጅቡቲው ፕሬዝዴንት አቶ እስማኤል ተገኝቶ ነበር። በሰዓቱ ቀጣዩ የሱማሌ ክልል ፕሬዝዴንት ከኢሳ ጎሳ ለማድረግ እንቅስቃሴ አስጀመረ።

ሆኖም ግን እቅዱ ሳይሳካለት ሰለቀረ (ምክትል ፕሬዝዴንትነት ብያገኝም) ድሬዳዋንና የአፋር ክልልን መበጥበጥ ቀጣይ አቅጣጫ አድርጎ አስቀመጠ። የዚህ እንቅስቃሴ አጭር ግዜ እቅዱ ሦስት ነበር። አንደኛ የአፍሪካ ቀንድ የ"ሰላም አባት" ማዕረግነቱን የነጠቀው ዶር አብይ መንግስት እንዳይረጋጋ በማድረግ ወላፈኑን መቅበር (samuel hunghinton, The Third wave በሚለው መፅሓፉ ያንድ አገር መንግስታዊ ለውጥ በጎረቤት አገሮች ላይ ቀጥተኛ ተፅዕኖ የማስከተል እድሉ ከፍተኛ እንደሆነ ያስረዳል፤ በተለይ ድክተተር መንግስታት ከሆኑ) ሁለተኛ ኢትዬጵያ ላይ የሚፈጠረው የኢሳና አፋር ግጭት፡ ጅቡቲ ላይ ቀጥተኛ ተፅዕኖ ሰላለው ሁለቱም ማህበረሰብ መሃል በሚፈጠረው ጥሪጣሬ (ግጭት) የስልጣኑን እድሜ ማራዘም ስሆን በሦስተኛ ደረጃ የአፋር ክልል ወደ ብልፅግና መንገድ እንዳይጀምር ማድረግ ነው። የኢትዬጵያ አፋር ካደገ የጅቡቲ አፋሮች እገዛ ያገኛሉ ብሎ ሰለሚያስብ። የረጅም ጊዜ እቅዱ ደግሞ የአዋሽ ወንዝንና የኢትዬ ጅቡቲን መንገድ ማዕከል ያደረገ የሲቲ ክልል በማቋቋም፣ ለጅቡቲ መንግስት ደጀን የሆነ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ተፅዕኖ ኢትዬጵያ ውስጥ እንድኖራቸው (ኢሳዎች) ማድረግ ነው።

1.2. የደህንነት መረጃ
አቶ እስማዕል የሱማሌ ክልል እቅድ ከከሸፈበት በኃላ ቀጥታ ጉዳዬ ብሎ የያዘው የኢሳና የአፋር ግጭትን መቀስቀስ ነው። ለዚህ ዕቅድ የመጀመሪያ ስራ የሆነው የበርበርታ ወጣቶችን ማደራጀት ነበር። የበርበርታ ወጣቶች መንፈሳዊ አባት የኢሳው ኦጋስ ስሆን የውትድርና አዛዣቸው የፕሬዝዴንት ኢስማዒል የሪፕብለካን ጋርድ አዛዥ የሆነው ጀነራል መሀመድ ጃማዕ ነው። የወጣቶች አደራጆች ደግሞ ኡስማንና መስላህ (ኡስማን በኡንዳፎኦ አካባቢ የሽብር ስራ ስሰራ ተይዞ አሁን እስር ቤት ይገኛል።) የተባሉ ወጣቶች ናቸው።

እነዚህ ሁለቱ ወጣቶች ወደ ጅቡቲ የተጠሩት ዶር አብይ ወደ ጅቡቲ ከመሄዱ አንድ ሳምንት በፊት ነበር። በፕሬዝዴንት ኢስማኤል ቢሮ ለ12 ሰዓት የቆዩ ስሆን የጦርነቱን ሙሉ ዕቅድ በጀነራል መሀመድ ጃማዕ በኩል እንድሰጣቸው የተደረገው በዛ ቀን ነው። (ፎቶዎችን ይመልከቱ)። በሁለተኛ ግዜ ደግሞ መሰላህና ኦጋሱ ወደ ጅቡቲ ድጋሜ በመሄድ የተሰሩ ስራዎችን የገመገሙ ስሆን ኮንሰርት ተዘጋጅቶለት የብር ማሰባሰብ ተደርጓል። ከዛ በኃላ መስላህና ጀናራል መሀመድ ወደ ኢትዬጵያ አብሮ ነበር የተመለሱት። (ፎቶውን ይመልከቱ)። መሳለህና ኡስማን በተሰጣቸው ተልዕኮ መሰረት ለአራት ወራት ዝግጅት ስያካሄዱ ከቆዩ በኃላ (ፎቶዎችን ይመልከቱ) ግጭቱን ለማስነሳት አመቺ ሆኖ ያገኙት ግዜ የክልሉ አመራሮች የስልጣን ርክክብ ባደረጉ በሳምነቱ ነበር።

ከዛ ጊዜ ጀምሮ እስካሁን በሦስቱም ዞን ላይ ወረራ እያካሄዱ ስሆን ጦርነቱ ላይ የሱማሌላንድ፣ የጅቡቲና የሱማሌ ክልል በሰው ኃይልና በሎጂስቲክ እገዛ ቀጥተኛ ተሳታፊ መሆናቸው ተረጋግጧል። ለዚህ ለማስረጃ የሚናቀርበው ከላይ ከቀረበው በተጨማሪ በግጭቱ ግዜ ከተማረኩ መኪኖች ላይ የተገኘ ማስረጃ (ባንድራ፣ የሱመሌለንድ ተረጋ ያለው መኪና፣ ጭንብል፣ ዩኒፎርም እንድሁም መታወቂያ… ከስር በፎቶ ይመልከቱ) ስሆን አለም አቀፍ ሚድያዎች ደግሞ የአገራቱ ተሳትፎ ገልፇል። ከነዚህ መካከል indean ocean letter ጋዜጣ (ከስር በፎቶ ተያይዟል) ና የፋራንሳይ ፓርላማ ሪፖርት ( https://www.facebook.com/AfarTelevisionAf/videos/482449222604588/) ተጠቃሽ ናቸው።

2. የተሞከሩ የመፍትሔ አቅጣጫዎችና ግድፈቶቻቸው

በግጭቱ ከተነሳ በኋላ የክልሉ መንግስት ልዩ ኃይሉን ወደ ቦታው በመላክ የሰላም ማስከበር ስራውን ለመወጣት ብሞክርም ከኢሳ ታጣቂዎች በኩል ቶክስ ሰለተከፈተባቸው ለጊዜው የፌዴራል ፖሊስና የአገር መከለከያ እንድገባ በማድረግ (በአስፋልት ላይ ብቻ) ካረጋጉ በኋላ የሰላም ሚኒስቴር በሰጠው አቅጣጫ የአፋር ክልል ልዩ ኃይል ቦታው ለቆ እንድወጣና ቀጠናው ባልታወጀ አስቾካይ አዋጅ ስር እንድትተዳደር ተደርጓል። በሰዓቱ የተባለው በ15 ቀን ጊዜ ገደብ አካባቢውን ከኮንቶሮባንድስቶችና ከሰርጎ ገብ ታጠቂዎች አፅድተን ለክልሉ መንግስት እናስረክባለን የሚል የነበረ ስሆን የተደረገው ግን በተቃራኒው ነበር። አካባቢው የባሰ ለኮንትሮባንድ አመቺ ከማደረጉም በላይ የኢሳ ታጣቂዎች ቦታውን ተቆጣጥሮ አካባቢው በሱማሌ ክልል ስር የሚተዳደር በሚመሰል ሁኔታ የሱማሌ ልዩ ኃይል እንደልቡ የሚፈነጭበት ሆኗል። አካባቢው 15 ቀን የተባለው ተረስቶ እስካሁን (9 ወራት) በመከላከያና በፌዴራል ፖሊስና በኢሳ (ሱማሌ ልዩ ኃይል) የሚተዳደረ ስሆን በ5 km ሬድዬስ ላይ መሳሪያ የያዘ ሰው እንዳይገኝ ብሎ ያወጁትን በማጠፍ የአፋር አርብቶ አደሮች በአስፋልት ዳር በኢሳ ታጣቂዎች በመከላከያ ፊት ተገድሏል። ምንም የተባለ ነገር ግን የለም። አንድ አፋር ከሰመራ ተነስቶ ወደ አዋሽ የመጓዝ መብቱ ለ9 ወራት ተነፍጓል። ከቦታ ወደ ቦታ ኘንቀሳቀስ በገዛ ክልሉ የተነፈገው ብቸኛው ህዝብ የአፋር ህዝብ ይመስለኛል።

2.1. የአፋር ህዝብ ሁኔታ

የአፋር ህዝብ በዚህ ሁላ መከራ ውስጥ ሆኖ ያደረገው ነገር ብኖር ራስን መከላከልና ወደ ክልልና ፌዴራል መንግስት በተለያዩ መንገድ ቅሬታውን ማቅረብ ነው። ጥያቄው እንድሰ:ማ አንድ ጊዜ የኢትዬ ጅቡቲ መንገድ ዘግቶ የነበረ ብሆንም ምንም መፍትሔ ልያገኝ አልቻለም። ከትናነት ወዲያ እንደማንኛውም ጊዜ ኦብኖ ላይ በሰላማዊ ህዝብ ላይ በጅቡቲ መንግስትና በሱማሌ ክልል ጥምር ኃይል የተደረገው ጭፍጨፋን በተመለከተ በማህበራዊ ድረገፅ ባደረጉት ቅስቀሳ የብዙ ሚድያዎች ቀልቡ በመሳቡ መዘገብ ስጀምሩ የአገር መከላከያ አሳፋሪ የሆነ መግለጫ አውጥቷል።(በነገራችን ላይ የአፋር ክልል ፀጥታ ቢሮ፣ የክልሉ ህዝብ ግንኙነት እንድሁም የክልሉ ፖሊስ ኮምሽን ጥቃቱን የፈፀሙት የጅቡቲ ታጣቂዎች እንደሆነ በተለያየ ሚድያዎች ገልፇል። ) መከላከያው እስካሁን ዝምታ የመረጠው ሚድያ ትኩረት ያልሰጠው ሰለነበረ እንደሆነ ብንረዳም "የገዛ ዜጎችን ወንጀለኞች፣ የጅቡቲን መንግስት ደግሞ ንፁህ" ለማስመሰል የሄዱበት ርቀት የክልሉን ህዝብ በጣም አስቆጥቷል። መግለጫውን በመቃወም በሁሉም የክልሉ ከተሞች ከትናንት ጀምሮ ሰልፎች እየተካሄደ ይገኛል።

3. የሁለቱ መከላከያዎች ወግ

ሁሉም ኢትዬጵያዊ እንደሰማው የኢትዬጵያ መከላከያ "የአፋር ክልል መንገስትና የአፋር ህዝብን" ውሸታሞች ናችሁ እንጅ የጅቡቲ መንግስት እጅ የለበትም፤ ግጭቱ የግጦሽና የውሃ ነው ብሎ መግለጫ ስያወጣ የጅቡቲ መከላከያ በብኩሉ (በጀናራል ዘካሪያ በኩል) እንቅስቃሴው የአፋር ትሪያንግል ለመመስረት የሚደረግ ነው በማለት የአፋር ህዝብን በአገር ክህደት ወንጅሏል።

4. እንደ ማሳረጊያ

የሆነ ግዜ ላይ በአርጎባዎችና ኦሮሞዎች መሃል ግጭት ተነስቶ ለማስታረቅ የአፋር ሽማግሌዎች መሃል ይገባሉ። ሽማግሌዎቹ ከሁለቱም በኩል የቀረበው አቤቱታ ከሰሙ በኃላ አጥፊዎች ኦሮሞዎች መሆኑን ተረዱ። ነገር ግን የኦሮሞዎች ብዛትና ጥንካሬ ከአርጎባዎች አንፃር የማይመጣጠን ሰለሆነባቸው ለአርጎባ ከወሰኑ ግጭቱ ዳግሞ እንዳይነሳ ሰጉ። ሰለዚህም ወሰኑ። "mako lem oromooy, cakki qargobbal hayne" በማለት። ግርድፍ ትርጉሙ "ስህተቱ የኦሮሞ ነው፣ ካሳ ግን አርጎባዎች እንድሰጡ ወስንናል" እንደማለት። የአገር መከላከያ የጅቡቲ ጣልቃ ገብነት ጠፈቷቸው ሳይሆን ነገሮችን ከወደብ አንፃር ሰለሚመዝኑ "አጥፊዎች የጅቡቲ መንግስት ብሆንም ወቀሳውን ለገዛ ዜጎቹ" ቸረ። ሆነም ቀረም የአፋር ህዝብ እንደሁልጊዜው መሬቱንና ማንነቱን ለማስጠበቅ ያለውን አቅም በሙሉ እየተጠቀመ ለዘላለሙ ይኖራል።

ሰላም!

ምንጭ

1, ከማዋጥን ድህረ ገፅ
2, አፋር ቲቪ ድህረ ገፅ
3, በርበርታ ለትግል የሚጠቀምበት (Bafbarat siiti) ድህረ ገፅ
4, ተለያዩ ምንጮች 

Tiyka qaxmeqe giclaabe.

Tamah qafar lubaakaay, isi baaxo qaduwwik dacrisuh, umman tikyal kah yani kinni.
Baaxo qaduwwik dacrisaanam, kulli qafar baxal dirkih tan.

Xukko cina

Fidin mabla

👉Fidin mabla
Umman buxah addah kasat gexaanam kee kullim ibak sanal yableenimik raqnam tayse qunxaaneytaw.

Ah akah tekkem tahih sabbata axcuk abre sinniimil kullim ceena luk yableenim kee uma gammil yableenimit asissike waynam tayse.

Umam innuu kee umam abnuh abna xobbaq, maqaanee kee sarrimaane leemih abnam tayse.

Awayih uddur qunxaaneytak ittat foxo gorrisaanam, numuk teyni iyyam nagay kusaaqisekal, uma neefel beyaanam kee axcinnaanim fidinuk ablewaanam barte marak qambaalimtam hinna.

Faxe caagidik tûxiq kee tû kaloot qafar caddol waginnam tayse. Ilaa ahan kulli caagid inkih ninni kee ninni dareefak bisol nubleh manaaxigaay, tahan fan kookaxaw ikkal tûxiiqih kak geynem mannu. Tonna kinnuk caagiida fidinuk nableeh, qafarah le maslacat kee tûkalootul agaaradnek aysuk raqta.

Barte mari kulli caagidik addat boositak agaaradah yan mara ikkal tu kak kusaaqisekkah yascakkeh, sada mara hinna.

Kaadu baritto yaanam mabla milaagu, tu elle abluk sugtennak fidinuk yableenim kee caalat milaagu kol kataase waytek barittem maxiqqimta.
Tohuuk amakkaquk kullim barte marih innal nableeh, kusaaqisnam tayse.