Qafarey_takkem_matablaanaa?
(Doogisa N.)
Yí meeláy qafarey takkem matablaanaa
Dabqil xakak waynam sugay matablaana
Beedi net aba gaaduk sugay tu mantaana
Ním nel tabbixe xukkok yaadoy tu mantaana
Beedi neh aba falma, able waynannaa
Hinnay tan umaane, rabitneh innannaa??
Net takkem wararaay,sinam magaadinno
Labha nek rabtaah, ní baaxo gaafittam
Sidooca gaysal way inkih xakak waynah
Net takkem wararaay,nanu itta qaasuwna
Beedi ganda xisaah, nan dulah kudna
Ta bisle boola inkih buxal neh masuginnak
Yaadoy nel maca radde milki kah waynam???
Beedi nel malisaah, nanu inki xiinit nan
Ní gadda weeraanaah, nan ligak kak nan
Nel maxci ittageyaah, nel kookaxaw reede
Agat goorih bayeeh kedoodal itrinaah
Qafarre nek teerreeh, nan werrekit nannooh
Beedi net yable foxoh, inki nee gaadak
Má saakuuy qafarey nanu itta kaal geynam
Malqooy qafar xayloy beeda agatak waasnam¿
Adal Post is a blog dedicated to promoting the social, political, economic, and cultural activities of the Afar People who live in the Afar triangle.
24 Sept 2019
Takkem matablaanaa
Ni agat, nek goori faxa
Kedo kinnaane matakka
Qafar addal kedooda kaxxam mangoh. Qafar ummattah ixxima kee kedoodah maggah takkem itta beytam hinna. Takkay ikkal woh ginooy, samadaay itta elle naaxigê gidi ikkal kedooda yaysih gaci mali.
Awayih uddur kedo itta elle yaaxigen beduk taturra inteh agatah haysitaanam temeeteh tan.
Kedo num lago ikkal kinnaane mabaxxaqissam asmata immay naddal kedo hinnaaneh haysitaanam temeete. Rakaakayaak iroh gersi rakaakay fan genxek atu miyyaay iyyan way qafara inna. Woh kah kinnim agattiinaay, kinnaaneey nee elle yaaxigeenim xiqaana qafar kinniimih sabbata. Wokkel kedô migaq warisnaamah nee taaxigem matan, kedo agat hinnaay kinnaane nek baxxaqise waytaamih sabbatah. Takkay ikkal ninnik ninnih itta cagalla baaxol, kinnaane ninnik warisnam kedo.
Qafár kinnaane le num, Qabalal maqellita.
Yot elle celtannal, Qabala kak iyyaanam usug leh yan bisu yaanama. Tohuuk ugutaak Qafár num cissil(bisu) yamixxigeh iyyaanama.
Takkay ikkal inki num usug leh yan bisul qafar kinnaane lem kaak yaaxigeenimih, usug qafarak manni kedo kinnim yaaxigeenim maxiiqan. Usug warseh akkewaytek kay cissil kay kedo yaaxigeenim maxiqqimta.
Toysa nee tasgallem kinnaaneey nee elle yaaxigen bedu, kedooy bedu nek hinnaay, nee elle yaaxigeenim, gersi marak nee elle baxsaanam maxiqqimta yaanama.
Toysa nanu inkih nee elle yaaxigen beduk, ambulle sinni kediini bedu macah doorinnaah??
Yok Qafarayye goyta faatootah.
Ní Agatih Mano, ní gooril qekuh tan.
Qafár Qunxaaneyti, Qafár ummattah mano milaagimtuh aban giclo, cakki gicló kinnim waaga lem hinna.
Qunxaaneyta tesgellem agát goori.
Agát gooril qekuh yan hadafal, inkittiinol abna giclo bisoh haak geytiman.
Takke giclo ahan fan assakatle gurral akkuk geytimta. Baxsa sinnim, kookaxaw sinnim kee Abaanamal akah baxaysite waanam, giclo akah takkem cakki goran kinniimiiy, giclok silaacah loonum, Qafár baxiini goori kinniimi.
Toh kaadu gooril inkittoowak ittalih kah macaleenik gorrisaanam geytimtam taybulle.
Uxik anuk aham fan xukko kee ceyat akah sugnem gooril ittalluk macale waak sugneemih sabbat kinnim tascasse.
Nanu inki abbah xayloh anuk duma nee gaadoonuh net aben baxsat net yekke gaadi, aham fan edde nan caddot nee yabbixe.
Yi mablal, Qafar edde nan caddot dagaak Oobissem, agat gooril aben salaca kinnim yoh tambulle.
Kaadu ní ummatta edde tan manok milaagimtuh, awayih uddur elle abnannal
gooril rakitta inkittiinol abna giclo edde nan caddok nee tayyaaqu xiqtam.
Ux mablal itta elle baxisnaamal, Qafar saaxah fanah beynaah, gooril abna angoyyat kaadu qafar saad fanah beyna.
Toh yaanam Qafarak mano qekuh elle tanim qafar xayloh goori yaanam. Qafar xaylok agat goori salceeh, keddeemanna fanah gexeenim, Qafarak mano saaxah gexxam kee Qafar xaylo kaadu agat goori kee inkittiinol itta waklisek, Qafarak mano saaddaah, milaagimtu xiqtam taybulle.
Tohuuk ugutaak Qafarak mano axawah edde tanim nanu qafarah lino goori nek akkinnaanih gide. Goori boolaatek qafarak aniina boolattam kee qafarah lino goori nek maqar yeellek qafar libdo bahta yaanama.
Tonna kinnuk ninni agatih mano ninni gabat saaxise waynam faxxinta. Ninni agatah mano saadisnuh away qaynoonisnah goori kee inkittiino nagay libdo bahsisnaah, sarrimaanele innal bisoh haytuh umman kah macallam faxxinta.
Maabbooniiy, Maballooni
#Maabbooniiy_mabballooni.......
Adaban umam temeeteh tan.
Assacakkeh meqe weelo tan.
Cakki bayeh,deedali reedeh yan.
Goori bayeh kookaxw mano tan
Qadli bayeh tu gabbisil takkeeh
Gabdagoyti gar mageyam nable.
Curriino kee gar mayanam nable
Xukkô xinto qanxaffelem nable
Xukkô cintam digaalalem nable
Dulmi qiktam acwalem nable
Neegas abtam qasbi lem nable
Ayyunti inkih cakki wayam nable.
Tuugimaytí bisol yanim nable.
Tutaaxigó bultuk mano nablek
Yallaw meqem baahey.
Ramad xaynal aban guneyta tan
loyna wayteh gano edde takkem tan.
Agat goorik cankâ fayxi amol tan
Atlaakê mayitit cabcabittam tan
Keddaaminnuy ramid xeeri yaniih
Ummatt lakqot maqsa'bah nable
Iná gunek qargak marah nacem nable
Xaylo liggaysak beeda naydirreeh
Xayam wayah ligat tanim nableeh
Qadom wayah ceyat tanim nable
Iggimaatet doolat miraacimah nable
Beedi farmot ummat qidah nablek
Yallow meqe baahey.
Yinti ableh umam tableeh......
Yayti aabbeh umam taabeeh
Maabbooni maballooni yanik
Yalli meqem baahay.
Xinto kak yaanam ayyunti taama abeyniti
#Xinto kak yaanam Ayyuntí taama'beyniti.
Ayyuntí fayxih Aakam tacee xintó, ayyunti xaqul konnaba geyta.
Xinto yaanam ayyunti awlaytiino sunkul kak daffeysen mara. Inkih yan ayyuntih fayxi rakisoonuh mixxaage akah yaceen mara.
Ayyuntí nim abele yaanamih kibalal reedisan mara. Xintó yaanam ayyuntí leh yan cawlay afdige lon axcuk ayyunti awlaytiino,quukah dagaral kak tan mara. Ayyuntí awlaytiino keenil tabseek lakal, ayyunti keenil yeceeh yan amaana dacrisaanaah, elle faxxintannal, kah faxxinta taamal asisaanam xintok taama.
Ayyunti leh yan gibdaabinittee kee fayxi baxisak, Aakam akah yaceenim faxxintam addak kak meexak, kah yaguudeh yan sissik calli akah yaceenim ken taama. Amolladih, ayyuntah faxximmatam abaanam kee ayfaaf yaceenim xintol dirki ikkal doorit hinna.
Xintô dagorti ayyunti keenih tabseh yan awlaytiinot elle faxxintannal xoqoysimeenik, keenil tan dirkik duddaluk yewqeenik, ayyunti xaqul oggol geyan. Tah duddaluk abaanam ken dirki kinniway, isinni taama meqennal abniseenik, ayyunti xaqul oggol kee kunnaba geyaanam raqmali.
Takkay ikkal ayyunti keenil yeceeh yan taama abeweenik, abaanam xiqeweenik, isinni qaaqak yawqeenim xiqeweenik, keenil tabseenim ayyuntal gacsaanam kaadu ken dirki.
Kalah kaadu massos keenik faxxiimek ayyunti iyyam kee esseram oggolaanam dirkih keenil tan. Keenik aba axcuk keenil tabseenim abaanam hinnay ayyuntah qusba gibdaabinitte hadleenik, ayyunti keenik qambaalam hinnay ayyuntal qaduwwi yekkeeniih, ayyunti gar esserek ayyunta qaduwwi intit table xinto yekkeenik ayyunti xaqul oggol mageyaanay, ayyuntak qaduwwi yakken. Xinto isinni qaaqa habbella hayteh ta bisle gexsot kortek ayyunti awlaytiino keenik hirgitam cakkiiy, woh cineenik giclot ken oobisaanam doorit sinni gita.
Tohuuk ugutaak ayyunti taama neh abele axcuk reedisen mari ken taama abek,ayyunti meqe kibal keenil haa, woh abeweenik ayyunti isinni taamak ken diiriyaah, taama meqennal taamita mara tamlisaanam ayyunti caglah leh yan gaará.
Xinto kak yaanam ayyunti taama abeyniti
#Xinto kak yaanam Ayyuntí taama'beyniti.
Ayyuntí fayxih Aakam tacee xintó, ayyunti xaqul konnaba geyta.
Xinto yaanam ayyunti awlaytiino sunkul kak daffeysen mara. Inkih yan ayyuntih fayxi rakisoonuh mixxaage akah yaceen mara.
Ayyuntí nim abele yaanamih kibalal reedisan mara. Xintó yaanam ayyuntí leh yan cawlay afdige lon axcuk ayyunti awlaytiino,quukah dagaral kak tan mara. Ayyuntí awlaytiino keenil tabseek lakal, ayyunti keenil yeceeh yan amaana dacrisaanaah, elle faxxintannal, kah faxxinta taamal asisaanam xintok taama.
Ayyunti leh yan gibdaabinittee kee fayxi baxisak, Aakam akah yaceenim faxxintam addak kak meexak, kah yaguudeh yan sissik calli akah yaceenim ken taama. Amolladih, ayyuntah faxximmatam abaanam kee ayfaaf yaceenim xintol dirki ikkal doorit hinna.
Xintô dagorti ayyunti keenih tabseh yan awlaytiinot elle faxxintannal xoqoysimeenik, keenil tan dirkik duddaluk yewqeenik, ayyunti xaqul oggol geyan. Tah duddaluk abaanam ken dirki kinniway, isinni taama meqennal abniseenik, ayyunti xaqul oggol kee kunnaba geyaanam raqmali.
Takkay ikkal ayyunti keenil yeceeh yan taama abeweenik, abaanam xiqeweenik, isinni qaaqak yawqeenim xiqeweenik, keenil tabseenim ayyuntal gacsaanam kaadu ken dirki.
Kalah kaadu massos keenik faxxiimek ayyunti iyyam kee esseram oggolaanam dirkih keenil tan. Keenik aba axcuk keenil tabseenim abaanam hinnay ayyuntah qusba gibdaabinitte hadleenik, ayyunti keenik qambaalam hinnay ayyuntal qaduwwi yekkeeniih, ayyunti gar esserek ayyunta qaduwwi intit table xinto yekkeenik ayyunti xaqul oggol mageyaanay, ayyuntak qaduwwi yakken. Xinto isinni qaaqa habbella hayteh ta bisle gexsot kortek ayyunti awlaytiino keenik hirgitam cakkiiy, woh cineenik giclot ken oobisaanam doorit sinni gita.
Tohuuk ugutaak ayyunti taama neh abele axcuk reedisen mari ken taama abek,ayyunti meqe kibal keenil haa, woh abeweenik ayyunti isinni taamak ken diiriyaah, taama meqennal taamita mara tamlisaanam ayyunti caglah leh yan gaará.
Giclo akah Abnam
✊✊#Giclo_akah_abnam✊✊✊✊
Giclo akah abnam milaagi fayxi
Giclo akah abnam gorrisna cakki
Giclo akah abnam qafar dadaltu
Giclo akah abnam manô milaagu
Giclo akah abnam ninni koborru
Tan kaamollayyok ramid bayisnu
Garqaay atlaakek samad bayisnu
Ní ummatta Wayta cakki edde geytu
Axaw digaalak currih naloolu
------
Giclo akah abnam
------_------i
Ceyaay gadaamak bas calli geynu
Casbiiy digaalak salaam cagallu
Marin gabal gexxa xinto cinnu
Marin kasat gexxa xinto sadnu
Mari elle yadre dabqil dadallu
Kedooy rasul yakke baxsa cinnu
Qafar baxiinul ittal koboxnuuy
Qafar migaq baadal bilhadisnu.
Giclo akah abnam
-------
Wadirraaqat tan qafar matarru
Taamaay baritto ninnaafat abnu
Qafar dadlissa xinto geynuuy
Qafar wayta cakki geynuk
Macal sadaanaah ta bisle giclo
Cakki gorrisa num, xaqamtot maqilagsima
#Cakki_gorrisa_num_ayrâ_yab_kee_xaqamtoh_aftot_maqilagsima.
,
Cakki gorrissam ceelak, isi maslacatat waah iyya cakkik raaqa num, aftô gorantoh aba giclo ikkal cakki gorrisa num hinna. Qafár wayta cakkih abta giclot gaba yasgalli ceelak afto geek wadir raqtu kak waytek qafar ayyunti akah sangeeltah tan afto koh aceelek, isi buxal elle idiy.
Lakin faxe adafitte edde yakkeenimih cakki buulaanam maxiqqimta. Faxe num beera edde nadamsitu waah yan umaanet asaamak naharal tu cubbuseh abam tayse.
Faxe num isih elle Aamanuk abah yanim arac xagsah. Kulli num umam takkeeh, meqem takkeemih baguuk elle yaamineh yanim abam faxxinta. Atu isih hadaf aalle waytek, hadaf daabiseh yan mari ken hadafih agdaabeh qokol takkuh koo tamlisaanam raqmali. Abah yanim akah abam Aaxigewaa num abam faxam maduudusa.....
Sinam aba intam abtam faxxintam isih elle taamineh tan waqdi. Aba yaanam umaane kinnim abluk abtam sarra misinkacal dalka kok takke.
Eddeey cakki gorrisah yan numuk cakki bayissuh aban gaadi umman kak awqe wayta nadaama koh bahtaama.
Faxe num meqem abek kaah meqeeh, umaane kaadu kaak lafitak biyakta num mali.
Sinam umam kok abtaamah atu umeena takkem mafixxinta..
Takkal ascassem faxam gabal afto kah haan waqdi abak sugem cabtam dumaak abaamih hadaf luk wee numu. Tohuuk amakkaquk, cakki gorrissam ceelak xabaq intam qafar cakki waytaamal aamine waah, xukko cina giclol Aamine waa mara kinnim Aaxaguk tamannal matluukwa tenek addak saffosnay.
-
Qafár caagid arac edde xagam duudam, Qafár ummattah mala kee mabla. .. Qafár edde tan gibdaabinah calli edde geytimu duudam, Qafár ummatta...
-
• Rukta Canak mutuk matayyaqa. • Atu luk sugte akkalat raqte • Anu kok faxam sugem barte • • Abte badit dareemu luk marte. • • Sumaqt...
-
Qiisak Soomalih net abta wararak/ Carbik lafale ximmooma: • Ta carbi wagsiisak mango tutaaxago kusaaqitte elle abteeh, Qiisak Soomalih la...
Footer Menu Widget |
Categories |
Most Popular
-
#የሰሜን_ጦርነትና_የአፋር_ቀጣይ_እጣ_ፋንታ: (አፋር በጦርነቱ ቁማር ተበልቷል?) ( Mohammed A. Yassin ) (እውነታውን ማወቅ ለሚፈልግ ብቻ የተፃፈ: ረጅም ፅሁፍ) 1. ጦርነቱን ማነው የጀመረው? በዱሮ አህ...
-
Historical expansion of Issas into Afar Under here, the historic expansion of issas into the afar territory have been explain simply: ,,,,,...
-
Alalo bad hot spring lake Alalo bad hot spring found 15km away from the region's capital it's wonderful colors the availability of ...