28 Mar 2020

Ugaas ayrâ wagarii kee ni rakaakayih gadmah qawulu.

Ugaas ayrâ wagarii kee ni rakaakayih gadmah qawulu.
....

Qiisi ni baaxoh bukkoh dumaak daffeyseh yan strategiik ugutaak, ni baaxok dumaak gabat culsem gabat luk qusbam edde osisuh, baaxô bukkonkee samad baysi warar ni simbil cararisaanamaak net qimmisse.
..
Yekkelem kaah mabicinnaay qusbam hinnay gabat luk sugeemik mangom edde kaak gabak tewqeeh, luk sugeh yan maqar kee niya edde kaak tiddigeleh tan goori giclo, qafár ummatta inkittiinol ittalih kaat abte. Yí Qafár qunxuk kaxxuk sayuk labuk maxco kee abinal inkitto edde tekkeh tan goori giclot xer dabaanah intih nableemih saami akak wayneh sugneh nan fidin baaxo edde geytimte.
...
Tohum Rakaakay doolatih doori edde daguk ummattâ doori giffoluk edde sugeh yan giclo.
Soomalih lago ella haytam dumah akah aben innal ittalih net abteh tan baaxô bukko kee samad baysi carbi, Ziyaad barreh dabaanih xaqallu keenit maallinnaay kaxxa baxaysu kee rooka edde nagriten.
Carbil ken hadaf arac xage waamat radeenih yanin uddur, giclo siyaasa kee wagrit ayrisaanam fanah korsen. Too uddur Qafár ummattaay le baaxo le xayloh goorit koborak temeeteh tani, wagari yakkeemik naharal ni maadi(Erer) ni lowsiisih gubam culam faxxinta yaanamih mabla xayyossa way, doolat gammik woo margaq qaduk qokoltah tan mabla maxayyoowinna. Ni baaxok raqteh tanim siyaasâ cogdat antafaquk koborenno yaanamih ransat, taakume caalalitte akak kibbiime kal tan wagri sittingey aben.
..
Toysa qafár wagari inneek lakal isih xamce leeh, gicloh aben koboxuk fixiixe loonumih taagah, gano kee cubekal maysattakat ken aatakuk, cabneh sugne baaxol nookak baaxo kobornam faxximta iyyan ekraaro hayya heenih, ugaas yeceeh yan afkanal abbinoysak geytiman. Too abnissoh awayih uddur gabbi rasu kee awsi rasuk qaddaqar kee obnol cubekal carbi abak geytima.
Gabbi rasuk canruka kee gawwaanel tonnah cubekal carbi kee ganot ummatta nek biyaakak geytiman.

Nooka wagittaamah tu gactek yangudi raasah dareefal qusbuk mango magaalool dat gital xisak geytiman. Obno le kabuk kaadu gablalu kee hawâ lee deqsitta dareefal caylale nooko akkuk geytimta.

Carri rasul tareynaak tabbayeh weeqaytuk sanal nookam niyaateh sugeeh, qaddaqaraal tonnah nooko weeqaytul abam niyaatah suge. Tokkel qaddaqar ummatta raagta way, awayih uddur buxaaxi weeqaytuk tabissa hayteh masalul tabisseemih taagah, tabteh tan buxaaxit umman cubekal kaxxa carbi abak geytima.

Tonnah kaadu mango agiira elle naddowteh tan tewqooy gomoyliiy guucum dareefal ni gammik nooko makkinnaamih taagah too dareefal qusbuk nooko abak geytima iyyan.

Ittafan gacissa haynah nan uddur, ni doolatih gammik ni baaxooy ni labha akah naddowteeh baatil qarkakisa elle nee gaaddah tanit koysit akkuk sugeh yan uddur luk sugeenih yanin boolak muxxi, wagari uddur edde gexsiteenih yanin maknay qafarah maksabak muxxi baxaysu baaheh yan gexsiti. Aakamal miqnok naharal maadu lowsis gubat gacuk, aydaadi tekkooka kee sumaaqitte rakuh haak, ni maadu Erer kinnim kee maadul aakam sittingey abaanah, qarkakisaay controbanxit qarkakissah tani baaxok ahak tawqennah taakume ximmooma xayyoosaanam elle faxxiimak tenekkel, woh abekal hebeltô ximmo sinnim sugeh yan angoyya edde bargusoonuh wagari inta ransat culen.
..
Lakal wagari kee miqno oson elle yuscubeeniih, wagari migaaqal baaxol nookak koborenno kak iyyen afkan abbinoysaanam hinnay abneh iyyen wagari arac maxaginna.
Kalah kaadu ummatta le baaxoh koboroh nokteh tanih elle nooken aroocal sissikuk rakiiboh ayfaafih fanteenaani keenih haanaah, qokol abaanam makkinnaay, doolat qawulte gadma tekke.

Ugaas kee kay qallalleeh, nee xamciseeniih, ni doolat keenih qawulteek lakal afak saalama axcuk maysattaka edde absiisan marah garbo marih migaq abak gammik gano kee maysattakat xakak nee waysiisaanaah, gammik cabeenih sugen baaxol wadir nookak dumaak lon ekraarooy keenik baxqisneh sugne, away wagari ayrat arachnid xagisak geytiman.

gabâ mattaco soltay

تفنيد الادعاءات الإعلامية والسياسية المصرية بملف سد النهضة

تفنيد الادعاءات الإعلامية والسياسية المصرية بملف سد النهضة
 =====================================
 الكاتب : نور طاهر

 صعد الإعلام المصري في الاونة الأخيرة حملة شعواء ضد إثيوبيا بشإن ملف السد النهضة الكبير ، وهي في الحقيقة حملة بعيدة كل البعد عن الحقيقة الماثلة أمام الرأي العام العالمي .

 ضمن تلك الحملة نقرأ يوميا عدة ترهات وفبركات، وقرأت تقرير في جريدة الاخبار من العدد الصادر يوم الثلاثاء 17/03/2020 بعنوان "بعد ان فقدت التعاطف الدولي الدبلوماسية الأثيوبية تتبنى حملة دعاية مضادة لتجميل مراوغات سد النهضة " نشرها الدكتور رامي عاشور استاذ العلوم السياسي والأمن القومي يجامعة القاهرة على صفحته في الفيس بوك واصفا التقرير بتفنيد كامل ودحض جميع الحجج الاثيوبية والوقوف على نقاط ضعفنا المستغلة خارجيا ومعالحتها، والجريدة أحد أهم " الجرائد القومية بالدولة " تقرير كتبتها سيدة اسمها ريهام نبيل ودعمت تقريرها بافادات الدكتور رامي، وأيضا هناك عدة  مقالات تحتوي على مغالطات ولذلك وجب علينا الرد لتفنيد كل الادعاءات واظهار الحقيقة .

 اولا ، نبدأ من العنوان التهكمي هذا العنوان يظهر مدى فقدان المهنية لدى كاتبه ، لأنه اجزم بأن إثيوبيا فقدت التعاطف الدولي واضطرت إلى تبني حملة دعاية مضادة وكأن المجتمع الدولي قاطع إثيوبيا، وهو أمر لم يحدث ولذلك كان العنوان نفسه يعرى الكاتب ويجعل التقرير فارقا من اي مضمون موضوعي .

 وإذا قمنا بقراءة مواقف الدول الكبرى و الإقليمية نجد أن مصر هي التي لا تتوفر على الدعم من حلفاءها بسبب عجز دبلوماسيتها بلورة مطالبها بدون الغاء حقوق الآخرين ، وحتى الولايات المتحدة الأمريكية لا تدعم مصر كدولة بكل مؤسساتها ، ومن يدعم مصر هو الرئيس ترامب الذي يخوض صراع حامي مع المؤسسات الأمريكية المختلفة منذ وصوله إلى السلطة وتطارده عدة تهم ، وأيضا وزارة الخارجية هي المخولة للتعامل مع الملفات الخارجية ، لا توافق ترامب في جهوده لارغام إثيوبيا على التنازل من حقوقها لأجل مصر ، وتجلى عدم انخراط المؤسسات الأمريكية في مساعي ترامب لدعم مصر في مطالبها ال مجحفة والغير المعقولة والمبنية على الاستعلاء وإقصاء الطرف الآخر في جلسة الكونغرس الامريكي حيث قاموا الاعضاء بمسائلة وزير الخزانة الأمريكي السيد ستيفن منوتشين الذي شارك في المفاوضات كوسيط وممثلا وتحديدا السيناتور ستيفن هورسفورد طالب بالتحقيق مع وزير الخزانة الأمريكية بتهمة خرق القانون والقيام بأفعال غير مسؤولة حسب وصفه ، منوها تولى الملفات الدولية ولعب دور الوسيط من صلاحيات الوزارة الخارجية.
 الاعلام المصري وبعض الاعلاميين القومجيين العرب يروجون بوجود مؤامراة دولية تستهدف مصر عبر تقديم الدعم لاثيوبيا ، بل يذهب البعض بعيدا ويصف مشروع سد النهضة مشروع صهيوني بحت يهدف لتعطيش مصر فقط. وليس للمصلحة القومية الأثيوبية، اليس هذا ما يقال ؟ اذا كيف فقدت إثيوبيا التعاطف الدولي بملف سد صهيوني وكيف تتخلى إسرائيل وأمريكا عن ربيبتها المزعومة (إثيوبيا) في وقت حرج ؟
 ولهذا السبب التقرير يناقض الروايات الاعلامية المصرية السابقة ويكذب كل المؤسسات الأعلامية ، بل ينسف كل الادعاءات التي قاموا بتسويقها لسنوات ، ادعاءت ارتكزت على نظرية المؤامرة للقوى الإمبريالية باعتبار السد ممول من قبل قوى نافذة في المجتمع الدولي، وبدون اي ادراك ما يكتب هذه الأيام ينسف تلك اي نظرية المؤامرة وذلك نشرهم تأكيد فقدان إثيوبيا التعاطف الدولي ناهيك الدعم ، و هذا دليل حجم التناقض العجيب للإعلام المصري،واعتراف ضمني أن ما روج سابقا أكاذيب وافتراءت ما انزل الله به من سلطان ، و يشهدون على انفسهم .
 يقول " بعد مرواغات متعاقبة وجدت إثيوبيا نفسها في موقف محرج، خاصة مع المرونة التي أبدتها مصر خلال مراحل مفاوضات سد النهضة المتعاقبة". عجبا منذ متى أبدت مصر مرونة ؟.
 عرف الموقف المصري خلال مراحل المفاوضات بالتشبث بما تسميها الحقوق التاريخية المنبثقة عن الاتفاقات الدولية ، ولم تبدي اي مرونة وتعثرت المفاوضات بسببها ، وظلت متمسكة بموفقها بدون مراعاة مطالب واحتياجات دول المنبع بعين الاعتبار ، بل على العكس واجهت مصر مرونة رئيس الوزراء الأثيوبي الدكتور ابي احمد الذي حاول تبديد المخاوف المصرية من نقص المياه الحاد الذي ربما ستواجهه مصر خلال مراحل ملئ الخزان ، بالتكبر والاستعلاء واعتبرت مرونته استسلام لمطالبها ، وقدمت مقترح للحكومة الإثيوبية للتعليق عليه الأمر الذي اعتبرته إثيوبيا آنذاك استفزازا غير مسبوق في ا لعلاقات الدولية وتدخل سافر في شؤونها الداخلية، وردت على لسان وزير الري والمياه الأثيوبي الدكتور المهندس سيلشي بقيلى " قال نحن من يحق ان يقدم الاقتراح ونطلب من مصر التعليق عليه ، لكن مصر قدمت اقتراح وطلبت منا التعليق وكأنها هي صاحبة السد وعلى مصر أن تعلم أن السد مشروع سيادي " .

 التقرير ينعت التحرك الدبلوماسي الاثيويي ويصفه بالحملة المضادة لتجميل المراوغات، ويحاول عبثا إظهار تفوق الدبلوماسية المصرية . لكن هذا أمر بديهي لا يحتاج إلى شرح، اثيوبيا دولة ذات سيادة ويحق لها القيام بحملة دبلوماسية مع دول حوض النيل ودول القارة و المجتمع الدولى لشرح موقفها وتفنيد إدعاءت مصرية كما يحق لمصر شرح موقفها والموقف القانوني من ادعاءاتها ، كما أن التحرك الدبلوماسي الاثيوبي ليس نتيجة الحرج حسب زعم التقرير بل لشرح الموقف وأيضا وليس طلب الوساطة أو طلب الاصطفاف إلى جانبها ، بينما ماذا نسمي مصر التي خالفت بنود اتفاقيات "إعلان المبادئ " الموقعة في الخرطوم بين الدول الثلاثة وطلبت وساطة من امريكا والبنك الدولى وهو انتهاك للاعلان ، رغم ذلك إثيوبيا لم ترفض الوساطة وابد ت مرونة، ولكن لا تعتبر تلك الوساطة مقدسة و قبول كل ما يتمخض عنها لتحقق مصر كل مطالبها، وثم ماذا يعتبر تحويل مصر ملف السد إلى ملف قومي عربي واستصدار بيان من الجامعة العربية يندد بالموقف الأثيوبي وهو تحرك سيكون له تبعات ، اما مفاوضات واشنطن من البداية الأمريكيون كانوا يدركون عدم قانونية تلك الخطوة فتم التعاطى مع ملف النهضة عبر وزارة الخزانة وليست وزارة الخارجية الامريكبة الذي تتولى مثل هذه الأمور .
 يرى التقرير أن الرئيس الاوغندي أكد على موقف بلاده الثابت بشأن أهمية ضمان استخدام العادل والمستدام المياه النهر النيل ، ويفسرونه أنه يساند مصر ولا نعلم كيف يفسرونه رغم انه يتعارض مع موقف مصر المتمسك بالمعهادات الاستعمارية ، ولكن بأي منطق يعتبرون هذا التصريح لصالحهم ليتشدقون به ؟ بينما مصر هي التي ترفض الاستخدام العادل لمياه النيل وتطلب عدم نقص قطرة من 55 متر مكعب من المياه .

 يقول الدكتور رامي عاشور في افادته في التقرير ان حجة إثيوبيا من تنصلها الاتفاقيات التاريخية حجة فارغة ويمثل تكريسا سياسيا لخرق مبادئ واهداف القانون الدولي، هل عدم الامتثال للاتفاقية التي لم تكن فيها طرفا يعد خرقا ؟؟ وكيف يكون اتفاقا يحترم القانون الدولي وآخر اتفاقية التي تتمسك بها مصر لم تكن إثيوبيا فيها طرفا رغم أنها دولة المنبع لي النيل الازرق وهى محور وجوهر الموقف القانونى الذى تنطلق منه مصر ، ويعطوا حق لبلدهم في اتفاقية لم تكن فيها إثيوبيا طرفا ولم توقع عليها ، وهي اتفاقية 1959 ، وعلما ان هناك ثلاث اتفاقيات أبرمت وهم اتفاقية1902 اتفاقية 1929 واتفاقية 1959 وكلها لا تلزم دول المنبع .

 يطلق علي اتفاقية 1902 اتفاقية الحدود، وتم توقيع الاتفاقية فى 15 مايو 1902 بين بريطانيا واثيوبيا، ووقعتها بريطانيا نيابة عن مستعمرتها السودان .لكن الاتفاقية لم يصادق عليها العرش الأثيوبي والبرلمان البريطاني ولذلك لم تكن قانونية . ومصر لم تكن طرفا في الاتفاقية .
 اما اتفاقية 1929 تقاسم المياه ، هي اتفاقية أبرمتها الحكومة البريطانية بصفتها الاستعمارية نيابة عن عدد من دول حوض النيل (أوغندا وتنزانيا وكينيا)، مع الحكومة المصرية يتضمن إقرار دول الحوض بحصة مصر المكتسبة من مياه النيل، وإن لمصر الحق في الاعتراض (فيتو) في حالة إنشاء هذه الدول مشروعات جديدة على النهر وروافده ، ورغم توقيع بريطانيا نيابة عن دول حوض النيل لكن لم تكن إثيوبيا طرف في الاتفاق ، ولكن مصر ايضا لم تكن طرفا في هذه الاتفاقيات ومن وقعها قوى استعمارية .

 اما الاتفاقية الثالثة هي تفاقية تقاسم مياه النيل 1959 وقعت بالقاهرة في نوفمبر 1959 بين مصر والسودان ، حيث تشمل الضبط الكامل لمياه النيل الواصلة لكل من مصر والسودان في ظل المتغيرات الجديدة التي ظهرت على الساحة آنذاك وهو الرغبة في إنشاء السد العالى ومشروعات أعالى النيل لزيادة إيراد النهر وإقامة عدد من الخزانات في أسوان ، وينطلق كل الخبراء والمحللين والكتاب المصريين يشيرون إلى البند الرابع من اتفاقية 1959 الذي يلزم اى دولة من دول حوض النيل ان تأخذ موافقة مصر اولا لتبنى سد او خزان وهي الاتفاقية الموقعة بين مصر والسودان واعطت مصر السيطرة التامة على مياه  لنيل ، ولكنهم يتناسون ان الاتفاقية ثنائية استثنت دول حوض النيل ولا تلتزم دول حوض النيل للاتفاقية التي لم يوقعون عليها وليسوا ملزمين قانونيا لتنفيذها ، وإثيوبيا واحدة منهم لا يعترفون بالاتفاقية لانها تعطى مصر حق النقد مصر بشكل منفرد .
 ويقول الاعلام المصري عموما وقالها الدكتور رامي خصوصا في افادته في تقرير ريهام نبيل ان ما فعلته إثيوبيا سوف يشجع دول أخرى خاصة في أفريقيا لعدم الامتثال للاتفاقيات التي أبرمت في عهد الاستعمار وحتى الحدود وخرائط الدول أبرمت في تلك العهد ، وهذا يهدد الأمن والسلم الدوليين، ويؤكد على حقوق مصر التاريخية هي محاوبة تحريض المجتمع الدولي على إثيوبيا لكي لا تنقص قطرة من حصة مصر التاريخية لكنها محاولات عبثية .

 عموما اتفاقيات 1902 و1929 أبرمت في عهد نظام عالمي انهار ومثلتها قوى استعمارية ، وتغيرت كل الاتفاقات التي حدثت في تلك الفترة وليست مقبولة حاليا، لان العالم يحتكم للقانون الدولي الذي تشكل بعد الحرب العالمية الثانية ، بالإضافة إلى ذلك كل الدول ألافريقية نقضت العهود الاستعمارية بعد الاستقلال وكم عهود اتفاقات تغيرت والغيت وعدلت لتكون اتفاقات بين الحكومات الوطنية .
 اما اتفاقية 1959 رغم أنها تمت في عهد النظام العالمي الجديد الا انها كانت ثنائية واستثنت دول المنبع ولذلك قانونيا اثيوبيا ليست ملزمة .
 وبخصوص المفاوضات الأخيرة يقول الدكتور رامي عاشور أن إثيوبيا وافقت على الاتفاق مبدئيا وتراجعت أقامت بالخرق ، كيف وافقت على الاتفاق ؟ واصلا ما كان يحدث في واشنطن مفاوضات ، و لم يتم الاتفاق لتخرقها ، و ما يعرفه الجميع هو إبداء إثيوبيا مرونة للوصول الى اتفاق يرضي جميع الاطراف وقبول الوساطة رغم خرقها اعلان المبادئ ، لكن إصرار مصر على حصة الأسد من مياه النيل على حساب السودان واثيوبيا ومطالبتها لوضع مراقبين مصريين ودوليين على سدود وخزانات اثيوبيا والسودان وهو مطلب مجحف ينتهك سيادة الدول ، ودليل على سياسة الاستعلاء التي تمارسها دولة مصر ،. والسودان لم يوقع على اتفاق واشنطن ووقعتها .
 نستنتج من هذا ان النظرة الاستعلاء مسيطرة على معظم ان لم يكن كل النخب السياسية والأكاديمية والإعلامية في مصر لانهم يعتمدون على أساطير غرست فيهم وترسخت في آذانهم أن السود الأفارقة أقل شأنا من مصري ويخدعون انفسهم حتى ان كانت دول المنبع لها الحق علينا أن لا نعترف لاننا ام الدنيا ولازم نفرض عليهم شروط وعيب علينا أن نقر بحقوق العبيد ، وهي نظرتهم تجاه كل الأفارقة. وما يقال منذ بداية الأزمة في الإعلام المصري عن الشعب السوداني والاثيوبي يسمى سقوط وانحطاط اخلاقي ولا يخدم مصر ، و هذه الثقافة اوصلت مصر الي هذه الحالة بدون صديق من القارة الأفريقية ورفض السودان قرار الجامعة العربية والابنتهاج الشعبي لهذا القرار في الشارع الثوري أحد نتائج سياسة مصر الاستعلائية وحتى الجامعة العربية أصدرت البيان على استحياء بدون ممارسة أي ضغوط على السودان إثيوبيا .

 والأن بعد أن ايقنت النخب السياسية الحاكمة في مصر أنهم اصبحوا في عزلة دولية واقليمية بدون اصدقاء، كلفوا الاعلام بفبركة تقارير و أخبار تفيد ان دولة فلان أكدت مساندتها لموقف مصر في حقوقها التاريخية لمواساة أنفسهم ولتخدير شعبهم إلى أجل غير مسمى ربما إلى أن يكتمل السد ويولد الطاقة
 ولسوء الحظ تلك الفبركات والأكاذيب بدأت تتكشف وتكذبها الدول المذكورة في قائمة المساندين وفق الإعلام المصري ، مثلا يوم أمس نشرت كل الصحف المصرية خبر مفاده أن الرئيس الكيني اوهورو كينياتا ابلغ الرئيس المصري عبدالفتاح السيسي يوم الثلاثاء في اتصال هاتفي أن كينيا تساند موقف مصر وتقف الى جانبها ، ليصدق الاعلام المصري الكذبة التي خلقها بنفسه، سرعان ما وصفتها الصحف الكينية الحكومية بالبروغاندا المصرية وطالبت بمحاربتها ، ومن جانبه الرئيس الكيني طالب استخدام العادل لمياه النيل واكد على حقوق دول المنبع ، وقال أن يكون حل الخلافات افريقيا ، وهي رسالة إلى  مصر التي لجأت إلى الجامعة العربية بدل الاتحاد الأفريقي الذي يضم الدول الثلاثة .

 عموما مشروع سد النهضة الكيير لا يهدف لتعطيش مصر كما يروج بل يهدف لتوليد الطاقة للشعب الأثيوبي الذي يعيش منه قرابة 60 مليون بلا كهرباء ، ونقص المياه الذي قد يحدث طفيف جدا بحيث لا يؤثر على المواطن المصري ، وبالتالي إيجاد حل لملف سد النهضة لا يكون بالحرب الإعلامية ولا العسكرية، بل يكون عبر مفاوضات جادة ، ونأمل أن تنطلق مفاوضات تحت مظلة أفريقية بمشاركة كل دول المنبع والمصب والتوصل الى اتفاقية جديدة تقر بتقاسم العادل لمياه النيل الازرق والأبيض تأخذ احتياجات دول المنبع للطاقة وحاجة مصر للمياه بعين الاعتبار .

14 Mar 2020

Kulli gammik nim faxa mari, nee elle kobran innih makkot yanin...


Kulli gammik nim faxa mari, nee elle kobran innih makkot yanin...

Qafár dumaak buubak sugeeh uxih qusba gurral buubam faxxa maritte kulli gammik qafar elle isi gabat haytannih makkot tan.

Dumah ciwaacat, madduurul dadalteh tan tigray takkuh, isi baaxol leh tan ginô gaddi tet maxiqsiisam ceddeh tan uddur, Qafár gaddat madduurul dadalteh tan tigray doolat takkuh hadaf daabisse. Too hadaf arac edde xagissuh, aakamal qafar addal libdoleh tan qafarah tangiicille massoynaani boolaysaanam hadafah hayteeh, wohum QADP akkuk tenegeleh tan koona massoynaanik dibuk ken maslacat arac xagissam duddaah, ken farmot gexxah tan exxaak kalih im, libdo cabisseeh, tinkiseeh, xinto isih qalla edde leh tan exxah gabat culusse.

Nammay haytoh qafar gadda currih buuboonuh, qafar ayyuntih fanat sugeh yan maqarle ayyuntiinô fantaaxaw kee inkittiino boolaysak ittinway kee kookaxawat ken umaaneh gaba akah geewaan innah abaanamak sugteeh, uxih too hadafah ni fanat gineenih yanin bohoy kee ittinwayat ni gaddaay buubaanah yaniini edde namlikem dudna ittingey kee inkittiino wayya hayneh, ittin fanih gaadut nan.
Taham qasbuxa ni gaddat isih taddaruh tatreh yan 28 liggidah edde xoqoysimak madduurul edde dadlteh tan maknayaay uxih nee edde gaaddah tani kinni.

Milaagi migaaqal oson kibal elle luk sugen xinto gabakalteek lakal qusubuk qafaral luk sugen afto weewoonuh mangonnal gibbaten. Baxsaluk awayih uddur federaalism migaaqal aban lallabissot ossotinah TG Tv qafar afih program isinni awqentat fakak, qafar uxih elle seelisan innaa kee isinnit elle xakbisan innih giclot yanin.

Amcari kaadu duma ciwaacat sabbatah qafar addal weenih sugen afto away milaagi migaaqal xissimteh tan xintoh gabat elle geyannih makkot culeenih abnisak geytiman. Baxsaluk duma qasbuxah gabat suge gadda isinni fanah elle korsan innih gexsot yaniiniih, reedâ caabi nanu siinik beyna akak iyyan leedâ xintoh gabat qafar addal gaddi buubo dibuk hinnay naddal yan amcari awlaytiino akah geyannih taamat yanin..
Kalah kaadu tigray akah abtannah TV program neh ucuyya heenih Amcari gammik yaaba maraa kee Tigray gammik yaaba marah nee kurak namma gammik saduh ittal gaccaneh raddi itta akah naceeh, mariiy exxa akak beeta mara dumak muxxi nee abaanam faxan.

Taham inkih ni xintoh gabat nek abaanam dibuk hinnay ayyuntak nanu kaadu ninni gammik maraay nee buubaah, mano nek sadah yanit abnah nan qeku kee wakli kinni.
Asaaku qafar namma gammik ken bisle Rakaakayitteh TVit akah tantifiqeeh, marin silaacitte akah yakkeenim mananna.
Qafar Tv warseenim deerih immay uxih mabicooy kulli mari cooca nek edde geennaan ikkeek net culak nee buubaanam dibuk hinnay nee ittak baxisak nee ittat yaatuken. Caagid tannale bisoh gexxek, mariiy kabuk nek raaqak marin rakaakayittet keefimennom celtaah, inki marat xakabuh yan maraay ceyak awqe waa nakkem raqmali.

Tohuk naharal nabsiyya kee siyaasâ naqabuh ittah anaakarak marin silaacak nakkem cabba hayneh, inkih nee wagittaamal ittalih elle walallah nan gudgud yanim faxxinta.
Inkih tan siyaasâ partitteey, tutaaxagooy,, diini kee qaadah abbobtiiy, iroo kee addal tan maglableelaa kee qunxaaneyta edde anuk yan caalat kee qafar sarrimaanel walalak inki afkan elle naalleeh, inki gammi gacak ni sarrimaaneh meqeh tan gexso kah haak elle abnisa makkot cullam faxxinta.

Toh akkewaytek dumak muxxi saaxah gexenno.


DNL Afar

Qafariino maxcol dibuk hinnay Abto faxxa!!

Qafariino maxcol dibuk hinnay Abto faxxa!!

Nanu inkih Qafára. Nanu inkih qafar hinnino yok mantan, lago edde linom qafar tekkek.
Sehda ittak Elle baxsaanam kinnaane. Nanu gersi agatak Elle baxsimnam qafar kinninoomu. Tohuk dagaa Kee gubal tu matan. Faxe num isi migaaqak qimbissa heeh gexak yeneek qafar kinniyo axcele.Faxe num nek gersi num hebeltô kedoh qabala leh yan axcuk usug le cissil kedo kaak yaaxigem maduuda. Lakin inki num leh yan cissil ta num qafar qabala leh yan axcuk qafar kinnik akkewaam kaak yaaxigem duudah. Toh akah kinnim koo, yoo Kee Nanu inkih qafar kinninoomu.

Cangalxalaay akak radne qafar kinniimih sabbitih qabalal ittak naaxige. Inkim nee abtam qafariinô lagooy Nanu inkih qafar kinnino. Toysa Qafar akkuk gersi guba raqta lagol ittah seecnam mafaxxinta. Guba raqtam axcih kedo. Kedo migaaqa ikkal kinnaane hinna. Kedo Kee kinnaanek cangalxah tanim kinnaane. Toysa kinnaanek kedol yoh seecaanam, kedol amixxigem mafaxa innih yan numuk. Akah lafitam kinnaaneey gersi agatak Elle baxsimah Anil amixxigeemih lafitaay doorittam qafar kinniyo yaanama. Inkih qafar kinninom giddi Maliy qafar kinninom sin awlisak baxxaqsam duudah. Raqtem dooriti. Kü dooritit culam maduudaamih sabbatah. Kulli num isih dooritaam duudah Lakin anu innih Qafára.


Qafárah naabukeh ikkal qafar akkekal nan!
..
Nanu inkih qafara. Nek agattiina inkittooy wohum Qafara. Akah naabukem naaxigeh ikkal wohum giddi Mali.
Qafár uxih akkekal akah nanim macaay,mannal makkinnooy àxcuk adda kak waginnay.

Qafár akah akkekal nanim dibuk Qafáriinul ittat abna xayna mannu.uxih lagol itta baxisnaah,itta xayyosna.
Kinninom naaxigeh ikkal kedok akah malafinna. Keddaaminnah abna agxe qafara axcuk mabna. Dibuk qafara axcuk ittallih taamitnaamal qafar agattiina Annal sugak maana. Cankah kulli num Annal sugak mananna. Woh akah axcem qafarah ittallih Abne macal anewaama.
Kulli dabaanal ubka dibuk hinnay Qafár yekke mari yaniih, lakin oson feeral loowiman. Kullimik Qafárah lafitak lon gooril abinal ayballuk sugen.lagok kinnaaneh lafitak sugen.
Takkay ikkal dibuk ubkal Qafárah yan mari ken abto sadak oson dibuk tu abaanam maduudinnoonuy wakli kee catô wayteh udduuruk yaakumih raben. Tohum asmatah Qafár yekkeh yan Mara.

Hay nanu inkih abinah Qafár nakkeemil, away macaddot sugak nen. Nekkeh sugnaamal, away nakkeemil inki agataay linoh nani ceyat sugak maana.
Qafar akkekal naninom asmatah elle nablem kulli num isi kacnih badat nek giirisaama, kinnaanek lagoh lafitnaama.....umman elle naamem,ittalle selnam ninnii kee net axaw leemi ikkal qafar caagid hinna. Dibuk qafar caagidil aamek amqe nakkeemil tuk teynak ten. Lakin ni taama wohuk iroh taniimi.
Tamahih sabbata anu akah naabukeh ikkal qafar uxih akkekal nan akah axcem...

Doogisa Niqballe
Logyak, gubi arcibah Caafatal fiirisimte
Qado dirri, 2012Ayyuntiino

3 Mar 2020

Qafár caagid arac edde xagu duudam, Qafár kas kee mabla

Qafár caagid arac edde xagam duudam, Qafár ummattah mala kee mabla.
..
Qafár edde tan gibdaabinah calli edde geytimu duudam, Qafár ummattah malaay, walalaay, mablaay, sittingey kee abnisso. Ikkal marin kas kee mabla, net cawlay osissa ikkal, ni calwayah calli matakkaay, mabahta.
Qafár caagidih beedat gorrisan kas kee malaay, mabla mafaxxinta. Marin kas kee mala neh ramad maliiy, ni calwayat axaw mali.

Ni caagidih mala kee mabla, beedat gorrisaanam nek raqta. Qafar caagid arac xaguh, qafarah akkinnaanim le qafarih walal kee malaay, kasat yakkem faxxinta. Marat gorrisnam, oson net gorrisaanam keenih geysissam akkewaytek, neh tuxxiq mali.

Ni bisle marat xakabtuh gacak abinnaanim abenno iyyaanam nek boola. Nanu ninni malaay, kasaay, mablaay kee ixxigat, ninnih ninni xiiqak ninni ibah sollam dudnam abinah nayballem faxxinta.
Nanu marat akah xakbinna cawlay mannu. Sinam akak cawlayitteeh, wakali edde gorrissam nee ikkal nanu sinaamat gorrisnaah,, sinaamak geynam dudnam matan.

Milkiiy, millaalleey, fidin baaxooy gaane gadda leeh, baadak maglallah tani leh qafaraay, qafar sinam edde xakbimta mara ikkal sinaamat xakabuh gacaak, beedi kas kataya mara hinna. Qafar ummatta afrikah gaysal ayti leeh, gersi agatitte edde xakbimteh tan qadli cadaarat xisaah, meraaciseh yan mara. Qafar ummatta, Awroppaay, ilaa qarab baaxooxa lih tellemmô fantaaxaw luk sugeeh, sinam kataytah tan marak sugte.

Away ni dabaanal marin kas kee marat qekuh gacca yeenih isinnim marin gabal haanaah, marak qambaala mara nakkem kaxxa boolak magaq wayna way, buxal neh suge wee migaq cabe waynay.




...
Beeda lih haysitan qalli waadole. Beedak neh maslacat lem edde geyoonuh, waadole qalla haysitaanam tuhinnâ may, oson nim edde buuboonuhuuy, isinni hadaf, ni wakaliiy, qokol kee ni gaddat arac xagsoonuh neh aban saareey, net aban ayra kee kacnu ceelisan ayra hinna. Ahan fanah nee bayissem, beedi isih cawlaytinnaan uddur net abah yan qeko kee saaret nanu abna aylahu.

Dumah qasabuxa, giclooy gibbateeni qafar sinnim keenih matakkam cedeeniih, nee xayyooseeniih, amooy gubah silaacaay, sehdaytuuy, leek maaqooy ilaa merraytu fanah qafarak geyak mayso edde orbisen.
Tohuk wadir wohum habbeltimteeh, Rakaakay siinih neece axcuk qafar isi qabalal bahtem acwah neh yeceenim ceelisak, ahan fanah keenih maslacat le gexsot, addak nee ganak ni gadda tuxmuumen.
Qasabad kee qafar ummatta eritreyat edde yeylemmen.
Away woh inkih habbella heenih Mekelel aban saare kee neegasat qagitak ni wakli kee qalli goranah yandufulen. Tahat aylahitnaamak manol gactam matan.
...
Amcaraay gersi mari kaadu tonnal isinni maslacatah karamboh agraa kee ransat yanin. Qafarey sinam inkih ni qalla akah faxxam neh lon kacanu kee neh abaanam faxan maqaane maay nakkale???

Inki qangara saarey neh ixxiccaay,qokol kee catooy, fidin gadda nek buubam faxa mara kee Barittô buxa siinih xisnaah, qasbô gadda neh ucuya iyya marah yanin. Tannammay qalli yanii hay. Gammik tama maritte ni baaxol awlaytiino net gorrisan.

Neh marin qalla kee kas xiqam malik ahaysa dumih innal aylahitekal, ninni kas kee mala nasgallay.
Ahaysa neh tayseemil, qafar ummatta isih walaltam faxxinta.

Qafár boolassam, Qafara.